मतदानभन्दा अघि मानव जीवनको सुरक्षा

विश्व राजनीतिको तापक्रम फेरि बढ्दो छ। अमेरिका–इरान–इजरायलबीचको तनावले मध्यपूर्व क्षेत्र अस्थिर बन्दै गएको छ। यस्तो अवस्थामा हजारौँ नेपाली नागरिक, जो रोजगारी र भविष्यको आशामा त्यही भूभागमा रहेका छन्, उनीहरूको सुरक्षा स्वाभाविक रूपमा चिन्ताको विषय बन्न पुगेको छ।

नेपालका लागि चुनाव, राजनीतिक गठबन्धन, भाषण र शक्ति परीक्षण महत्त्वपूर्ण हुन सक्छन्। तर, कुनै पनि लोकतन्त्रको मूल आधार मानव जीवन हो। नागरिक सुरक्षित नभए लोकतन्त्रको अर्थ के रहन्छ? मतदानको अधिकार जोगाउनुभन्दा पहिले जीवनको अधिकार सुरक्षित हुनुपर्छ।

मध्यपूर्वका विभिन्न देशमा कार्यरत नेपाली श्रमिकहरू अहिले त्रास र अनिश्चितताको छायाँमा बसिरहेका छन्। युद्ध वा प्रतिशोधात्मक आक्रमणको जोखिम बढ्दै जाँदा उनीहरूको दैनिक जीवन मात्र होइन, भोलिको अस्तित्व नै प्रश्नमा पर्न सक्छ। यस्ता परिस्थितिमा सरकारको पहिलो कर्तव्य विदेशमा रहेका आफ्ना नागरिकको अवस्थाबारे स्पष्ट जानकारी संकलन गर्नु, कूटनीतिक पहल तीव्र बनाउनु र आवश्यक परे तत्काल उद्धार योजना कार्यान्वयन गर्नु हो।

राजनीतिक दलहरूबीच प्रतिस्पर्धा हुनु स्वाभाविक हो। तर राष्ट्रिय संकटको घडीमा राजनीतिक मतभेदभन्दा माथि उठेर साझा धारणा बनाउनु नै परिपक्व नेतृत्वको संकेत हो। चुनावी रणनीति, सभाहरू र नाराभन्दा माथि उठेर “हामी आफ्ना नागरिकको पक्षमा छौँ” भन्ने व्यवहारिक प्रमाण दिनुपर्ने समय यही हो।

नेपालको अर्थतन्त्रको ठूलो हिस्सा वैदेशिक रोजगारीमा निर्भर छ। ती श्रमिकहरू केवल श्रम शक्ति मात्र होइनन्; उनीहरू परिवारका आधार, गाउँका सपना, र राष्ट्रको विदेशी मुद्रा स्रोत हुन्। संकटको समयमा उनीहरूलाई एक्लो छोड्नु नैतिक रूपमा अस्वीकार्य मात्र होइन, राष्ट्रिय रूपमा पनि दूरगामी असर पार्ने विषय हो।

मानव जीवन जोगाउनु कुनै राजनीतिक मुद्दा होइन—यो राज्यको आधारभूत दायित्व हो। यदि परिस्थिति जटिल बन्दै जान्छ भने सरकारले स्पष्ट कार्ययोजना सार्वजनिक गर्नुपर्छ:

• प्रभावित देशहरूमा रहेका नेपालीहरूको अद्यावधिक तथ्यांक,
• आपतकालीन सम्पर्क संयन्त्र,
• सम्भावित उद्धार उडानको तयारी,
• र परिवारहरूलाई पारदर्शी सूचना प्रवाह।

इतिहासले नेतृत्वलाई भाषणले होइन, संकटको घडीमा लिइएका निर्णयले मूल्याङ्कन गर्छ। आज आवश्यक कुरा शक्ति प्रदर्शन होइन; आवश्यक कुरा जिम्मेवारी प्रदर्शन हो।

मतदानको दिन फेरि आउँछ। राजनीतिक नारा फेरि गुञ्जिन्छ। तर यदि कुनै परिवारले आफ्ना सदस्य गुमायो भने त्यो पीडा कहिल्यै फर्केर मेटिँदैन। त्यसैले आजको प्राथमिकता स्पष्ट हुनुपर्छ:

मानव जीवन बचाउनु।

मध्यपूर्वबाट नेपाली नागरिकलाई सुरक्षित स्वदेश ल्याउनु।